Vladislav Petkoviç Dis - Nirvana

Mbrëmë më erdhën të vdekurit,
Varret e reja dhe shekujt e vjetër;
M'u afruan si të isha viktima,
Si kalueshmëri ngjyre e sendeve.

Mbrëmë më erdhën detrat,
Të gjithë tharë, pa valë dhe shkumbë,
Erë e vdekur frynte nga bjeshka,
Përpiqej gjthësinë ta lëvizte.

Mbrëmë më erdhi fati
Shpirtvdekur, dhe ëndërr e lules së vdekur,
Mbrëmë ishte të tëra pranverat e vdekura:
Dhe aromë e të vdekurve kudo sillej.

Mbrëmë dashuria erdhi te unë,
Dashuri e vdekur e të gjitha kohëve,
Të dashuruarit, përqafuar me vdekjen
Nën puthjet e kujtimeve të vdekura.

Dhe çdo gjë që ishte dikur,
Hija e tyre, çdo gjë që kishin,
Çdo gjë kurrë më nuk lajmërohet,
Kurrë më - erdhën te unë.

Aty ishin rëtë e vdekura,
Kohë e vdekur me historinë e ditës,
Aty ishin rrezet e vrara:
Gjithë bredhjet i shtypte nirvana.

Edhe nirvanë kishte atëherë
Shikimin  që s'e ka syri i njeriut:
Pa re, pa gëzim, pa vuajtje,
Shikim i vdekur dhe thellë i zbrazët.

DHe ai shikim, si të ishte një gur,
Ra në mua dhe në ëndrra,
Në ardhmërinë, në hapësirën e largët,
Mbi idetë, dhe mbi gjithë mendimet e reja.

Mbrëmë më erdhën të vdekurit,
Varret e reja dhe shekujt e vjetër;
M'u afruan si të isha viktima,
Si kalueshmëri ngjyre e sendeve.

1911
Përktheu: Emin Kabashi

****


Владислав Петковић Дис - Нирвана

Ноћас су ме походили мртви,
Нова гробља и векови стари;
Прилазили к мени као жртви,
Као боји пролазности ствари.

Ноћас су ме походила мора,
Сва усахла, без вала и пене,
Мртав ветар дувао је с гора,
Трудио се свемир да покрене.

Ноћас ме је походила срећа
Мртвих душа, и сан мртве руже,
Ноћас била сва мртва пролећа:
И мириси мртви свуда круже.

Ноћас љубав долазила к мени,
Мртва љубав из свију времена,
Заљубљени, смрћу загрљени
Под пољупцем мртвих успомена.

И све што је постојало икад,
Своју сенку све што имађаше,
Све што више јавити се никад,
Никад неће к мени дохођаше.

Ту су били умрли облаци,
Мртво време с историјом дана,
Ту су били погинули зраци:
Сву селену притисну нирвана.

И нирвана имала је тада
Поглед који нема људско око:
Без облака, без среће, без јада,
Поглед мртав и празан дубоко.

И тај поглед, к'о кам да је неки,
Падао је на мене и снове,
На будућност, на простор далеки,
На идеје, и све мисли нове.

Ноћас су ме походили мртви,
Нова гробља и векови стари;
Прилазили к мени као жртви,
Као боји пролазности ствари.

Petar Petroviç Njegosh - Pushime vere në Perçanj

Lutu pas lartësisë së ashpër,
o titan, mbret flokëgjatë,
për triumfin tënd çdo gjë është gati.
Ylli i mëngjesit lindjen ka ndritur,
pakujdesshëm flokët ka lëshuar,
lehtas ec mes shtigjeve me lule
në hapësirën e kaltër dhe të qetuar.
Çdo gjë shushërin, male dhe ograja,
nga gëzimi dhe ngopja e ëmbël;
sy shkëlqyes kanë marrë burimet,
duke luajtur kërcvejnë lodrueshëm
në përqafim të fushëssë vesuar.
Zëri i bariut dhe zëri i lavërtarit
që në mëngjes thyejnë qetësinë;
detari guximtar ka dalë në det,
përthyen me lopatë valët argjendare
siç me shkop bariu shkund majat.
Ende të pret i përkëdheluri Avrore
në bregun e kanalit të qetë;
i harruar pas fatit dhe njerëzve,
e i ngushëlluar në shkretëtirën e errët
më rrezet e krijuesit të tij
ndaj urren njerëz dhe fate
si një parathënie të rrejshmë,-
unë të pres, me padurim të ores
të takohemi në shpellën detare,
të fluturoj pak edhe me trupin tim,
siç fluturoj ajrit me shpirt.

1850
Përktheu: Emin Kabashi

Aco Shopov - Arritja e gjatë e fjalës

1.

Aty është ai zjarr, poshtë këtyre ujërave të rrëmbyer,
Nën këtë mbigur dhe fatkeqësisë së shtuar.

Poshtë këtyre ujërave të rëndë e të pjekur
Trekëndëshi i zi, zishëm që i ndanë thekur.

Poshtë kësaj kurore me krena dielli,
Nën këtë dallgë që shkrepat përmbyti.

Aty është ai zjarr nën këtë lëkurë,
Yll është në zemër, terr në rrënjën tkurrë.


2.

Gërmo,
Rrëmo.

Nga burimi deri të shtrati
Nga grushti deri te kryqi.

Nga nëntoka në humbëtirë
Nga fjala te shpat'e mpirë.

Gërmo,
Rrëmo.


3.

S'do ta zbulosh ti duke pritur
Se me lisin e lartë është rritur.

Ndërmjet tre drurëve përkundet në djep.
Era është e kuqe në secilin cep.

Ushtari në kishë tek ikonë e vjetër.
Fjala seç i humbi kur kërkonte veten.

Qe, aty i përkulur si mi i hutuar
Fjalën e gdhend stoli për altar.

Gërmo në vetvete, te jotja lëkur',
Përfundi tri plagëve, që digjen purpur.


4.

Gërmo.
Rrëmo.

Që nga fshati gjer te hiri,
Që nga kocka gjer te gjiri.

Që nga zori të murrizi,
Që nga drithi te mallkimi.

Që nga shenja të rrënkimi
Që nga ftesa të shpërthimi.

Gërmo.
Rrëmo.


5.

Kurrë s'do ta gërmosh, as me vjedhje të zezë,
As të vdekurit janë meitë, as të gjallët njerëz.

Kryqin e patën të lehtë hirin të rëndë me brenga.
Të vdekurit do vdesin kur t'u vdesë dhe kënga.

Varrin s'e kanë të vështirë, të vdekurit ku janë shtrirë.
Këngët që këndojnë të gjallët, u rëndojnë pa mëshirë.

S'do ta zbulosh zjarrin, sikur aty të mbesësh.
është ai shenjtor që del nga ikona shekujsh.

është ai gur për të gjitha kokat e ndjera,
Shëndet dhe sëmundje është hyjnore sofra.

është ajo magji, çudi gjaku që ndërton,
Kokat që rrëzon dhe plagët shëron.

Nën ato vrragë gërmo, nën thikën që kërcënon,
Zjarri është në sytë e tu, beteja lulësh që shkakton.


6.

Gërmo,
Rrëmo.

Mallkimin e tyre të fundit lumenjtë do ta thonë,
Do shterrojnë, e s'do të rrjedhin më botës tonë.

Qielli do të rrëzohet.
Do rrokullisen malet, thatësia do mbretërojë.

Një do bëhen yje dhe bisha, helme dhe ara pambjellur,
E s'do të dihet më kush është i gjallë, e kush i vdekur.

Gërmo,
Rrëmo.


7.

Poshtë teje derisa gërmon, ai ka hipur mbi
Dhe një kokë mortore të supet të rri.

Viseve të paditura, të verbuar, zjarri të shpie,
Dhe s'do pyetesh kurrë: kush ishe dhe kush je?


Këtu është, në këtë rrënjë, në këtë heshtje që vezullon
Dhe për dritën e vet s'do kujtohet kurrë, por harron.

Në çdo lis varur me nga një të vdekur rri,
Gjithnjë koka do të varet nga një lartësi.


8.

Në vetvete gërmo, nën lëkurën tënde përsëri,
Poshtë diellit të zi e thikave të gjata tri.

Aty është ky zjarr, nën ujërat e rrëmbyer,
Në këtë gropë tmerri lindi fjalë të uritur.

Mbase dhe bisha në strofull ta ketë zbutur,
Ta vrasë, ta copetojë, e ta ketë drobitur.

Me të në të mirë, më i mirë se lulja është,
Pa të më e varfër e tërë bota është.

Kryqin e kemi të lehtë, hirin të rëndë, thonë,
Të vdekurit do vdesin me ne dhe më këngën tonë.

1970
Përktheu: Resul Shabani

Slavko Janevski - Derri

Në dreq të veni me gjithë ëndërrimtarët,
Se shumë e dinë katallanët
Deri ku më arrin currili.

Do t'isha shtrirë
Për një sy gjumë me gërhimë
Sa të vdekurit t'i shqetësoja
Pas kodre ku pushojnë.

Ç'i duhet jeta të gjallit!
Ç'i duhet qetësia të vdekurit!

Do të çmenden eshtrat.
Nuk çlodhen të ndjerët
As që ndonjëherë do çohen
Të përkulen para ditareve
Me fjalë të fshehta për të Djeshmën e tyre.

Kohë të arta. Derrishte.
Që ku jam unë, në baxhë
Me tym më mbulojnë.

1980
Përktheu: Resul Shabani

Aco Shopov - Lindja e fjalës

Nyje mbi nyje.
Gur mbi gur.
Pyll gurësh
acar.
Nyje mbi nyje.
Gur mbi gur,
prej guri edhe ne të dy.
Tymon nata.
Fjala ndahet nga terri.
Thëngjill i kaltër i digjet në barkë.
O, ti që je, përse nuk je
qiellin e përkund,
tokën e rrotullon.

O, ti që je, përse nuk je
toka dënes nën kalldrëm.
Largohet e menduar nga vdekjet e saj
fjala që i ndrydh të gjitha tëmthet.
Nyje mbi nyje.
Gur mbi gur.
Varrin tim me vese e gërmoj.
Më hap
mallkim,
ti kala guri,
të digjem në thëngjillin e fjalës,
të shkrihem.

1963
Përktheu: Resul Shabani

***

Ацо Шопов - Раѓање на зборот

Глужд на глужд,
Камен врз камен.
Камена шума
изѕемнина.
Глужд на глужд.
Камен врз камен,
од камен и ние обата.
Чади ноќта.
Зборот се двои од темнина.
Модар јаглен му гори во утробата.
О ти што постоиш зашто не постоиш,
небото го лулаш,
земјата ја вртиш.

О ти што постоиш зашто не постоиш,
земјата јачи под камени плочници.
Иде замелушен од своите смрти
зборот што ги крши сите слепоочници.
Глужд на глужд.
Камен врз камен.
Својот гроб со прокуда го копам.
Отвори ме
проклетио,
ти тврдино камена,
да изгорам во јагленот на зборот,
да се стопам. 

Ilija Ladin - Pranvera në varreza

Këtu pushon një Tatar
Që ra mbi një Magjar
Që ra mbi një Sllav
Që ra mbi një Frëng
Që ra mbi një Got
Lindor
Që ra
Të gjithë
Të gjithë
Ranë
Mbeti vetëm
Një hardhucë
Një aguliçe
Një puhi ere
E butë
Pranverore!

1975 
Përktheu: Fatime Imeraj-Zeqiri

Jovan Sterija Popoviç - Këngë mbivarrore për veten

Asgjë nga asgjëja.
E ndrydhur në asgjë
çdo gjë është asgjë:
Ç'do më shumë
Nga e shkuara asgjë?
Flaka zgjat pak
Përjetësisht shuhet,
Vargëzuesi, gojtari,
Profesori, gjyqtari,
Në libra emri
Përjetësisht u mbetet;
Por, trupi na është asgjë,
Shpirti po ashtu asgjë,
Çdo gjë pra është asgjë,
Hija dhe asgjë.

1856
Përktheu: Emin Kabashi

Nikollaj Liliev - Nuk e di nëse kjo është udha

 J'aime l'horreur d'être virge

Stéphane Mallarmé

Nuk e di nëse kjo është udha

Që jashtë iluzioneve të çon

Të shpresës sime pa jetë,

Por ky gjumë më mrekullon:

Të shohësh se si në çaste triumfi

Në një zjarr të padukshëm digjen

Kënaqësia të jesh vetëm

Dhe tmerri të jesh i virgjër.

Të dëgjosh psallmet e mahnitshme

Të rinisë që vrullshëm shpërthen,

Dhe me gëzimin e saj të furishëm

Vatrat e dashurisë të gjitha t'i ndez.

O, çast hyjnor, çast ngadhënjimi

I trupit të mpirë, të pazgjuar,

Rob i tmerrit të të qenit i virgjër,

Rob në këtë udhë të mallkuar.

1918 (1919)

Përktheu: Olimbi Velaj

*** 

Николай Лилиев - Не зная, тоя път извежда

Не зная, тоя път извежда

ли от миражите навън,

но любя тоя странен сън

на уморената надежда

да виждаш как с невидим плам

догарят бавно в миг тържествен

утехата да бъдеш сам

и ужасът да бъдеш девствен;

да чуваш чудния псалом

на изумяващата младост,

която в свойта буйна радост

любов разискря в твоя дом.

О миг божествен, миг тържествен

за несъбудената плът,

пленена в прокълнатий път

на ужаса да бъдеш девствен.